Brutto a netto w 2026: co jest odejmowane od pensji

Brutto, netto i koszt pracodawcy: trzy kwoty

Brutto to kwota z umowy, od której liczone są wszystkie potrącenia. Netto (na rękę) to kwota przelewana na konto po potrąceniu składek pracownika, składki zdrowotnej i zaliczki na PIT. Koszt pracodawcy to brutto plus składki, które firma opłaca ponad pensją, więc jest wyższy od brutto.

Poniższe liczby pochodzą z silnika podatkowego aplikacji i są średnią miesięczną z całego roku 2026 przy stałej pensji. Wzory pokazane niżej odpowiadają tym, z których korzysta kalkulator wynagrodzeń.

1. Składki na ubezpieczenia społeczne (13,71%)

Emerytalna 9,76%, rentowa 1,5% i chorobowa 2,45% kwoty brutto, razem 13,71%. Emerytalna i rentowa przestają być pobierane po przekroczeniu w roku 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (w 2026 r. 282 600 zł), więc przy wysokich pensjach netto rośnie w końcówce roku.

2. Składka zdrowotna (9%)

9% od kwoty brutto pomniejszonej o składki społeczne. Od 2022 r. nie obniża już podatku, więc w całości zmniejsza kwotę na rękę.

3. Koszty uzyskania przychodu i zaliczka na PIT (12% / 32%)

Podstawa: brutto minus składki społeczne minus koszty uzyskania przychodu (250 zł miesięcznie, 300 zł przy dojazdach z innej miejscowości). Do 120 000 zł dochodu w roku stawka wynosi 12%, powyżej 32%. Zaliczka jest zaokrąglana do pełnych złotych.

Przy wyższych pensjach próg 120 000 zł zostaje przekroczony w trakcie roku, więc w ostatnich miesiącach zaliczka rośnie, a netto spada. Podane w tabeli kwoty to średnia z całego roku.

4. PIT-2 i kwota zmniejszająca podatek

PIT-2 to oświadczenie składane pracodawcy, dzięki któremu zaliczka jest pomniejszana o 300 zł miesięcznie (1/12 kwoty zmniejszającej podatek, 3 600 zł rocznie, co odpowiada kwocie wolnej 30 000 zł). Bez PIT-2 przy pensji 8 000 zł na rękę zostaje 5 484 zł zamiast 5 784 zł.

Osoby do 26. roku życia z ulgą dla młodych nie płacą podatku od przychodu do 85 528 zł rocznie.

5. PPK (2% + 1,5% od pracodawcy)

Uczestnik PPK wpłaca zwykle 2% brutto, a pracodawca dokłada 1,5%. Wpłata pracodawcy jest doliczana do dochodu i opodatkowana, więc zaliczka na PIT jest odrobinę wyższa niż bez PPK. Z PPK można zrezygnować deklaracją u pracodawcy. Przy 8 000 zł brutto wpłata pracownika to 160 zł, a na rękę zostaje 5 609 zł (bez PPK 5 784 zł).

Przykład: kilka pensji brutto w 2026 r. (PIT-2, bez PPK)

Dla pensji 8 000 zł brutto: składki społeczne ok. 1 097 zł, składka zdrowotna ok. 621 zł, zaliczka na PIT ok. 498 zł, na rękę ok. 5 784 zł miesięcznie. Pracodawcę ta pensja kosztuje ok. 9 638 zł miesięcznie. Tabela zestawia kilka kwot (przykład, średnio w miesiącu).

Rachunek krok po kroku dla 8 000 zł brutto

Składki społeczne: 13,71% × 8 000 zł = 1 096,80 zł. Podstawa składki zdrowotnej: 8 000 zł − 1 096,80 zł = 6 903,20 zł; składka 9% = 621,29 zł. Podstawa podatku: 8 000 zł − 1 096,80 zł − 250 zł kosztów = 6 653,20 zł. Zaliczka: 12% × 6 653,20 zł − 300 zł (PIT-2) ≈ 498,38 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych 498 zł.

Na rękę: 8 000 zł − 1 096,80 zł − 621,29 zł − 498 zł = 5 783,91 zł. Te same kroki wykonuje kalkulator wynagrodzeń, tylko dla każdej kwoty i przy każdej kombinacji opcji.

Dlaczego dwie osoby z tym samym brutto mają różne netto

• PIT-2 złożony albo nie: różnica 300 zł miesięcznie w zaliczce,
• koszty uzyskania przychodu 250 zł albo 300 zł przy dojazdach z innej miejscowości,
• udział w PPK: wpłata pracownika zmniejsza kwotę na rękę, a wpłata pracodawcy zwiększa podstawę podatku,
• ulga dla młodych do 26. roku życia, która zeruje zaliczkę do rocznego limitu przychodu,
• moment w roku: po przekroczeniu progu 120 000 zł albo limitu składek ZUS kwoty na rękę się zmieniają.

Płaca minimalna w 2026 r.

Płaca minimalna wynosi w 2026 r. 4 806 zł brutto. Przy PIT-2 i bez PPK na rękę zostaje z niej około 3 606 zł miesięcznie, a pracodawcę kosztuje około 5 790 zł.

Koszt pracodawcy: ile firma płaci ponad brutto

Pracodawca opłaca osobno składki emerytalną (9,76%), rentową (6,5%), wypadkową (przykładowo 1,67%), na Fundusz Pracy (2,45%) i FGŚP (0,1%), razem około 20,48% brutto. Przy 8 000 zł brutto to około 1 638 zł ponad pensję, a całość kosztuje około 9 638 zł. Kalkulator kosztu pracodawcy pokazuje ten rachunek dla dowolnej kwoty.

Co pokazuje kalkulator, a czego nie

Kalkulator wynagrodzeń liczy umowę o pracę ze stałą pensją przez cały rok, ze standardowymi kosztami uzyskania przychodu. Nie uwzględnia premii i dodatków wypłacanych w różnych miesiącach, zasiłków chorobowych, wspólnego rozliczenia z małżonkiem ani innych ulg z rocznego zeznania PIT. Nie modeluje też umowy zlecenia ani działalności gospodarczej.

Z tego powodu wynik jest szacunkiem z średnią miesięczną. Do budżetu domowego najbliższe prawdzie jest to, co faktycznie wpłynęło na konto, więc po kilku wypłatach da się porównać szacunek z rzeczywistością i wpisać kwotę z konta.